ನವದೆಹಲಿ: ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ, ಅಪನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ಕುತೂಹಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಪರಸ್ಪರರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಸಂದೇಶಗಳು, ಕರೆಗಳ ದಾಖಲೆ, ಫೋಟೋಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಂಗಾತಿಯ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೇ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಮದುವೆಯಾದ ಬಳಿಕವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಮದುವೆಯಾದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕರು “ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದರೆ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ನೋಡಬಹುದು” ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21 (Article 21) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ‘ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು’ (Right to Privacy) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 2017ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ತೀರ್ಪು ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಈ ಹಕ್ಕು ವಿವಾಹದ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಗಾತಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತೆರೆಯುವುದು, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಚಾಟ್‌ಗಳು, ಇಮೇಲ್‌ಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು ಅಥವಾ ಕರೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗಾತಿಯ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್, ಇಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಖಾತೆಗಳ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಕೇಳುವುದು, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಲಾಗಿನ್ ಆಗುವುದು ಕೂಡ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಡೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಖಾತೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನ ಅಥವಾ ವಿವಾದ ಉಂಟಾದರೆ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಬದಲು ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ. ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಸಂವಹನವೇ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ. ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
